RUObserwuj nas w mediach społecznościowych
Prawo pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej
Pobyt członka rodziny obywatela Unii Europejskiej w Polsce podlega innym zasadom niż pobyt cudzoziemca, który korzysta ze zwykłego zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie ustawy o cudzoziemcach. Podstawą tego systemu jest prawo obywatela UE do swobodnego przemieszczania się i pobytu w państwach członkowskich.
Szczególne zasady dotyczą członków rodziny obywatela państwa Unii Europejskiej, a także — na zasadach przewidzianych w polskich przepisach — członków rodziny obywateli Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii.
Kto jest „członkiem rodziny"
W przypadku członka rodziny, który sam nie jest obywatelem UE, podstawowe znaczenie ma tak zwane prawo pobytu członka rodziny obywatela UE. Jeżeli obywatel UE przebywa w Polsce przez okres dłuższy niż trzy miesiące i spełnia ustawowe warunki pobytu, jego członek rodziny może korzystać z odpowiadającego mu prawa pobytu.
Nie każdy krewny obywatela UE automatycznie jest jednak „członkiem rodziny" w rozumieniu przepisów. Do podstawowej kategorii należą między innymi małżonek oraz bezpośredni zstępni lub wstępni spełniający warunki określone ustawą. W określonych sytuacjach przepisy pozwalają również uwzględnić innych członków rodziny lub osoby pozostające z obywatelem UE w określonej relacji, ale wówczas konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków.
Karta pobytu członka rodziny obywatela UE
Dokumentem potwierdzającym prawo pobytu członka rodziny niebędącego obywatelem UE jest karta pobytu członka rodziny obywatela UE. Nie jest ona zwykłą kartą pobytu wydawaną na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy. Dokument ma własną podstawę prawną i potwierdza uprawnienia wynikające ze statusu członka rodziny obywatela UE.
Karta pobytu członka rodziny obywatela UE jest co do zasady ważna przez pięć lat, a jeżeli planowany pobyt obywatela UE w Polsce ma być krótszy — przez odpowiednio krótszy okres. Wydanie tego dokumentu nie podlega opłacie.
Bardzo istotną różnicą jest również sposób funkcjonowania tego prawa. Nie jest ono uzależnione od tego, czy cudzoziemiec sam uzyskał zezwolenie na pobyt czasowy w celu pracy, studiów albo działalności gospodarczej. Podstawą jest jego związek rodzinny z obywatelem UE oraz prawo tego obywatela do pobytu w Polsce.
Zachowanie prawa pobytu przy zmianie sytuacji rodzinnej
Prawo pobytu członka rodziny może być jednak zachowane także w określonych sytuacjach, w których relacja z obywatelem UE ulega zmianie. Przepisy przewidują między innymi szczególne rozwiązania dotyczące rozwodu, unieważnienia małżeństwa, śmierci obywatela UE czy sytuacji, w której członek rodziny przestaje wspólnie z nim mieszkać. Nie oznacza to jednak automatycznie utraty prawa pobytu — konieczne jest sprawdzenie konkretnej podstawy zachowania tego prawa.
Po pięciu latach nieprzerwanego pobytu członek rodziny niebędący obywatelem UE może nabyć prawo stałego pobytu. W takim przypadku wydawana jest karta stałego pobytu członka rodziny obywatela UE. Ustawa przewiduje również szczególne przypadki, w których prawo stałego pobytu może zostać nabyte wcześniej.
Istotne jest również rozróżnienie między prawem pobytu a samą kartą. Karta jest dokumentem potwierdzającym określony status, ale źródłem prawa pobytu są przesłanki ustawowe. Dlatego utrata warunków, na których opierało się prawo pobytu, może mieć konsekwencje niezależnie od tego, czy fizyczna karta nadal znajduje się w posiadaniu cudzoziemca.
Przekraczanie granicy
Karta członka rodziny obywatela UE daje również istotne ułatwienia przy przekraczaniu granic. Potwierdza tożsamość i status cudzoziemca oraz pozwala na wielokrotne przekraczanie granicy Polski bez konieczności uzyskiwania wizy, przy spełnieniu warunków określonych w przepisach. Umożliwia również podróżowanie po obszarze Schengen w ramach zasad dotyczących pobytów krótkoterminowych.
W praktyce sprawy członków rodzin obywateli UE wymagają więc najpierw ustalenia statusu obywatela UE, następnie rodzaju relacji rodzinnej, a dopiero później wyboru właściwej procedury i dokumentu. Nie zawsze właściwym rozwiązaniem będzie składanie zwykłego wniosku o pobyt czasowy na podstawie ustawy o cudzoziemcach.
Jesteś członkiem rodziny obywatela UE i chcesz ustalić właściwą podstawę pobytu?
Skontaktuj się z nami – pomożemy dobrać właściwą procedurę i dokumenty.