Obrońca z urzędu
W postępowaniu karnym podejrzany albo oskarżony może, w warunkach określonych w Kodeksie postępowania karnego, korzystać z pomocy obrońcy z urzędu. Jeżeli nie ma obrońcy z wyboru i należycie wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może żądać jego wyznaczenia. W określonych przez ustawę przypadkach udział obrońcy jest natomiast obowiązkowy niezależnie od sytuacji materialnej.
Przygotowanie wniosku w postępowaniu karnym
Foreigners Legal Hub przygotowuje wnioski o wyznaczenie obrońcy z urzędu wraz z uzasadnieniem i uporządkowaniem informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej zainteresowanego. We wniosku przedstawiamy w szczególności źródła dochodów, zatrudnienie lub jego brak, koszty utrzymania mieszkania, osoby pozostające na utrzymaniu, majątek, zadłużenie oraz inne istotne obciążenia. Pomagamy również dobrać dokumenty potwierdzające te okoliczności.
Jeżeli wyznaczenia obrońcy odmówiono, Kodeks postępowania karnego przewiduje możliwość zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia. Tryb zależy od tego, czy decyzję wydał prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy.
Podejrzany i oskarżony
Podstawę ustanowienia obrońcy z urzędu ze względu na sytuację majątkową stanowi art. 78 Kodeksu postępowania karnego. Podejrzany lub oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, powinien należycie wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Wniosek może mieć znaczenie zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i sądowym. Sam brak wysokich dochodów nie przesądza jeszcze o uwzględnieniu wniosku; ocenie podlega rzeczywista sytuacja życiowa i materialna wnioskodawcy.
Osoba podejrzana a podejrzany
W praktyce trzeba odróżniać osobę podejrzaną od podejrzanego. Podejrzanym w znaczeniu procesowym staje się osoba, wobec której przedstawiono zarzut w sposób przewidziany przez k.p.k. Od tego etapu korzysta ona z prawa do obrony w pełnym znaczeniu procesowym.
Osoba podejrzana, której nie przedstawiono jeszcze zarzutów, nie ma obrońcy w takim samym znaczeniu procesowym. Jeżeli jednak zostanie zatrzymana, art. 245 k.p.k. gwarantuje jej na żądanie niezwłoczny kontakt z adwokatem lub radcą prawnym oraz bezpośrednią rozmowę.
Ten moment bywa praktycznie doniosły: przejście od statusu osoby podejrzanej do formalnego statusu podejrzanego zmienia zakres praw procesowych i sposób korzystania z pomocy profesjonalnego prawnika.
Obrona obligatoryjna
Nie każda obrona z urzędu wynika z braku środków finansowych. Art. 79 i 80 k.p.k. przewidują przypadki, w których oskarżony musi mieć obrońcę. Jeżeli w takiej sytuacji nie ustanowi obrońcy z wyboru, właściwy organ wyznacza obrońcę z urzędu.
Obrona obligatoryjna występuje m.in. w przypadkach związanych z wiekiem, określonymi wątpliwościami co do stanu oskarżonego lub charakterem sprawy, a także w postępowaniu przed sądem okręgowym w sytuacjach wskazanych ustawą.
Pokrzywdzony ma pełnomocnika, nie obrońcę
Pokrzywdzony, oskarżyciel posiłkowy i inne strony niż oskarżony nie występują z wnioskiem o obrońcę z urzędu. Mogą natomiast korzystać z pełnomocnika, również ustanowionego z urzędu na zasadach przewidzianych w k.p.k.
Szczegółowo opisujemy tę instytucję w osobnym artykule: Pełnomocnik z urzędu.
Obrońca z urzędu a kasacja do Sądu Najwyższego
Po prawomocnym zakończeniu postępowania profesjonalna pomoc może mieć znaczenie również przy kasacji do Sądu Najwyższego. Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego podstawy są ustawowo ograniczone, a jej sporządzenie przez stronę podlega przymusowi profesjonalnemu.
Wyznaczenie obrońcy z urzędu nie oznacza automatycznie, że kasacja zostanie sporządzona. Obrońca musi samodzielnie ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją ustawowe podstawy do jej wniesienia.
Potrzebujesz pomocy przy wniosku o obrońcę z urzędu?
Skontaktuj się z nami – przeanalizujemy etap postępowania, pomożemy przygotować uzasadnienie oraz uporządkować dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej.